Setembro

Hoxe non dei feito. Foi un deses días en que xa intúes que todo vai vir mal dado porque se che corta a auga quente mentres estás na ducha, ou se che queima o peixe na tixola. Velo vir e xa sabes que tes o día, que ata os mobles parecen poñerse no medio para que tropeces e os obxectos te miran mal, como de esguello, agardando o mínimo descoido para caer ou descolocarse. E ademais, o nordés impenitente que todo o revolve, que non deixa escoitar o que alguén che di, que che mete un gran de po no ollo ou che golpea a porta e te crispa. O nordés, ese furacán que vén polo monte de Xallas abaixo e fai que a ría pareza querer fuxir do sitio.
Vaia, que non tiven o día e, ademais, mañá comeza setembro. Setembro, e luns a traballar de novo. Que logo pasan os veráns! Xa o dicía non sei quen outro día nunha tertulia da radio: dun tempo a esta parte dame a impresión de que me levanto en luns e déitome en venres. E que os meses e as estacións pasan como esas ondas de nordés que leva a ría, digo eu. Setembro, mes de suicidas e depresivos, de días que fan encoller as horas da tardiña e alongar as sombras no solpor. Anúnciase o outono neses primeiros ourizos de castaña no chan, nesa bandada de paxaros cara o sur... Setembro, e fomos ficando sós, o mar, o barco e máis nós.

Detesto molestar

É ben certo que ler é unha boa maneira de atoparse a si mesmo e, como queira que no verán podo ler máis ca noutras épocas do ano, estou a atopar ángulos da miña personalidade que descoñecía ou nos cales non reparara. A última foi hoxe mesmo, na praia, cunha novela de Juan José Millás onde un personaxe se define dicindo que a elocuencia non foi nunca unha das súas virtudes, pero tampouco un dos seus defectos. Tal me pasa a min. Non son o suficientemente elocuente como para atraer a atención dos demais sobre os meus traballos, pero tampouco escorrento, como lle ocorre a moita xente que peca por exceso e provoca a desconfianza naqueles que se decatan, nalgún intre, de que aí hai truco. Xa desde hai unha chea de anos vou na procura de min mesmo no interior das lecturas que fago. Hai moito lin un libro de Bryce Echenique (A vida esaxerada de Martín Romaña) no que o protagonista excusábase constantemente dos seus compromisos cun detesto molestar co cal me identifiquei rapidamente, pois tal era a miña actitude naquel tempo en que o compromiso parecía obrigado e todos ao meu arredor o practicaban dalgún xeito. Non sei por que, pero eu prefería pasar pola vida sen molestar, sen facer nada que me delatase, cando todos os da miña quinta buscaban, precisamente, destacar, facerse notar ou, como diciamos daquela, realizarse. Ámbalas dúas ideas seguen a aniñar na miña vida: trato de cultivar a arte da elocuencia porque, se cadra, preciso convencerme a min mesmo, cos meus propios argumentos, de que podo e debo molestar, axudar a remexer conciencias. Poida que sexa por iso polo que escribo un blog no que practico esa arte tratando de acadar esa virtude (a elocuencia), anque tan pouco exitosamente que non me le ninguén máis ca min mesmo (detesto molestar).

O circo das emocións

Estivemos nas festas da virxe de Begoña, en Xixón, e fomos ver o Circo do Sol. Había tempo que non me conmovía tanto un espectáculo como o fixo este. Non se trata só de que figuren nel os mellores especialistas do mundo en cada disciplina circense, nin de que a posta en escea sexa do máis orixinal e máxico que un poida imaxinar; non se limita a que a música en directo (fermosísima e cunha vocalista moi boa) te transporte a épocas e lugares so existentes na imaxinación, ou de que ata o último detalle estea estudiado. Non consiste nunha sucesión de números senón que todos eles forman un todo que obriga ao público a sumarse ao espectáculo e proferir exclamacións de asombro, facer palmas seguindo partes de fanfarria, ou mesmo sair convidados a participar en algún gag. Penso que aí reside o éxito do espectáculo: en que toda a excelencia parcial das súas compoñentes vai directa coma un dardo ao centro das emocións do espectador, que non pode negarse a rematar aplaudindo e posto en pé como poucas veces o teña feito antes. O título deste espectáculo é Alegría (así, en castelán) unha das emocións máis desexables polo ser humano e aloumiñada aquí pola tenrura que desprenden os personaxes principais: Fleur, Tamir e o neno, os vellos paxaros nostálxicos...
Levo algún tempo oíndo e lendo cousas arredor da educación das emocións e da intelixencia emocional, e non se me ocorre mellor exemplo ca este espectáculo para achegarse ao significado desa (xa non tan nova) tendencia psicopedagóxica, cá valoración que poida facer un asistente a Alegría (independentemente de que alguén poida alegar, por exemplo, cuestións de índole estética, xa que sobre gustos...) Deste xeito, a aqueles aos que non lles teña gustado diría que teñen grandes carencias para desenvolver esta intelixencia. Aos que só lles teña agradado o espectáculo circense pero os teña deixado indiferentes, poida que teñan que seguir desenvolvéndoa. Os que disfrutamos e mesmo chegamos ás sensacións físicas como os ollos húmidos ou o pelo de punta (penso que a inmensa maioría) é que funcionamos coas emocións. Só teriamos que aprender a temperalas e conducilas no día a día, independentemente de cal sexa o noso cociente intelectual que, como se sabe, indica capacidade para certas tarefas intelectivas, pero non garantiza o que hoxe se entende por ser realmente intelixente.

A teoría da nasa

Por fin veño de dar a coñecer mundialmente a miña teoría da nasa. Ben, foi antonte tomando unhas cervexas con tres amigos, pero estou seguro de que esta teoría se espallará en breve polo universo universal e me fará famoso. De calquera xeito, paso a contala.
Como é sabido, a nasa é unha arte de pesca (sempre me chamou a atención o feito de adicarlle o apelativo de arte a instrumentos que serven para acabar con outros seres vivos -tamén se fala da arte da guerra-), é unha arte, dicía, consistente nun receptáculo cilíndrico recuberto de malla, cun único e estreito lugar de acceso ao seu interior, onde se coloca o cebo para atraer a congros ou polbos que, toda vez que entran, non son xa quen de sair. O que impide que saian é que non teñen unha vision externa da nasa que os faga conscientes da súa morfoloxía e de que existe unha vía de escape (neste caso a mesma que lles serviu de acceso), ou dito doutra maneira, as árbores impídenlles ver o bosque.
A miña teoría da nasa serve para exemplificar diversas condutas humanas ou situacións sociais derivadas delas. Non lembro ben o motivo concreto que me levou o outro día a expoñela ante tan insigne como escaso auditorio, pero creo que tiña que ver con algunha situación derivada do tema laboral, con esas actitudes que adopta algunha xente, pechándose nunha postura e negándose a ceder ante as esixencias do traballo en equipo, impedindo con elo que o clima sexa mellor, máis colaborativo, e a calidade do proceso e do produto tamén e todos poidan sair gañando. Aos meus contertulios pareceulles unha teoría estupenda, moi ocurrente, (son bos rapaces) e que podía ser empregada para designar moitas outras situacións que comezaron xa a saír como unha rea: as rutinas diairas das cales nos é dificil fuxir, os problemas matrimoniais ou de parella, a situación do presidente do depor, a do noso propio concello...
Cando nos demos conta eran as mil e unha e alguén suxeriu que habería que ir pensando en ir durmir pero, sen saber moi ben como, atopámonos emborcando outras cervexas e caendo na conta de que aos catro se nos estaba a poñer ese desasosegante aspecto que adquiren os congros cando caen nunha nasa.

Insomnio

Como a noite non me aproveita aquí estou por ver se a aproveito eu a ela. Veño de rematar A Intelixencia fracasada, de José Antonio Marina, a quen xa teño citado por aí embaixo. No seu habitual estilo de diálogo directo co lector que xa me agradara tanto en Teoría da intelixencia creadora, expón o seu punto de vista sobre a Teoría e práctica da estupidez, pois tal é o subtítulo deste breve libriño. Marina non fala de psicopatías senón de intelixencias danadas, e chama intelixencias fracasadas a aquelas que, aínda triunfando no plano individual, constitúen un fracaso para a sociedade (teoría dos marcos o chama el). Por aí desfilan Hitler, Stalin, Pinochet, Pol pot, Napoleón ou Calígula, pero tamén podémonos recoñecer cadaquén en comportamentos que disecciona, e aos cales non nos habemos substraer totalmente nalgún intre da nosa vida (polo menos no meu caso). Creo que agora comezo a comprender a fama que está a acadar de retrógrado ou conservador nalgúns círculos, e que eu considero inxustificada, pois pónlle o espello diante e sen medo a algúns dogmatismos, tópicos ou ideas preestablecidas que hoxe circulan no noso mundo. Un exemplo que me fixo pensar bastante é o seu punto de vista sobre os aparentes logros acadados nos anos sesenta polas sociedades occidentais. Para el non foron tales (ou cando menos desmitifica o alcance destes supostos avances) porque se plantexaron excesivas rupturas, excesivas revolucións ao mesmo tempo, e a sociedade non foi quen de asumilas, co cal, houbo unha especie de movemento pendular que nos trouxo aos neocon dos oitenta. Estes fracasos levaron a revisionismos que aumentaron, se cadra, a estupidez de teorías defendidas por algúns dos anteriormente citados. Moi recomendable Marina sempre, pero sobre todo para sacarlle proveito a unha noite de insomnio.

Iberismo

A raíz do comentario que Pedro Morgado me deixou na entrada anterior -Portugal- correspondo á súa xentileza visitando o seu estupendo sitio http://avenidacentral.blogspot.com/ no que a participación de lectores é abundantísima (este si que é un auténtico blogueiro). Detéñome no artigo que publica a partires das declaracións feitas días atrás por Saramago, sobre a hipotética integración futura de Portugal en España. Rexistra récord de comentarios (máis de 60) polo que constato que o tema dos nacionalismos (por chamalo dalgunha maneira) fai remexer á xente nun sentido ou noutro, mesmo nun país que por aquí ten fama de centralista. Hai para todos os gustos: algún iberista que apoia ao nobel, nacionalistas portugueses que mesmo apelan á épica historia da antiga lusitania, partidarios da integración da zona miñota na Galiza... pero o que máis me chama a atención é a reacción que esperta o comentario dun lusista galego en algúns portugueses, os cales rexeitan o seu intento de darlle a volta ao calcetín e reintegrar a Galiza en Portugal. O resultado concrétase en comentarios do tipo (...) vocês galegos resolvam os vossos problemas com Espanha mas não usem o nome de Portugal para tratar dos vossos interesses. Para os Portugueses os galegos são espanhois (...) os galegos é que querem passar essa ideia. Aquilo é um "dialecto" "giria" que apenas alguns galegos (muito poucos) entendem. Basta ir a Vigo ou à Corunha que ninguém entende isso a que chamam de galego. É uma ideia que alguns desocupados pretendem passar mas a verdade é que o "galego" é algo totalmente incipiente (...) não tentem criar um cenário que não existe. Somos portugueses e sempre seremos. A Galiza faz parte de Espanha. Amigos mas países diferentes (...) ... que escorrentan ao galego reintegracionista coma un cadeliño co rabo entre as pernas (penso que nunca tal sospeitara).
Eu hai tempo que non me pronuncio sobre o tema porque se escoitan tantas maragotadas que xa non é do meu interese, pero este punto de vista non deixa de me facer gracia (non podo evitar esta maldade), porque hai algúns que se din nacionalistas galegos e pensan que Portugal acollería cos brazos abertos a unha Galiza independizada de España. Viven nun mundo irreal, nunha utopía que se desmorona ao sairen á porta da casa. Non se dan conta de que o relativismo cultural que eles esgrimen para loitar contra ese españolismo castrador que non nos entende, pode existir tamén alén do Miño con respecto a nós. Ese menos mal que nos queda Portugal, non é tan certo.
De calquera xeito, o que non se debe facer nunca é perder as formas por este asunto, ao que eu non podo evitar atoparlle cada vez máis similitudes co movemento hooligan. Será que me estou a facer vello como Saramago?