Onde van?

Cantaba Silvio (que Silvio vai ser? o Rodríguez, que con ese talento nunca precisou de apelido rechamante), cantaba digo, ou máis ben se preguntaba, adónde van las palabras. E iso mesmo facía eu o outro día tratando de lembrar palabras, locucións, retrousos que empregabamos de nenos ou escoitabamos dicir aos maiores.
Lembrei algún ben simpático como aquel eccoli qua que adoitabamos dicir para expresar o noso asentimento. Supoño que, como tantas outras cousas na nosa vila, naqueles anos de autarquía franquista, chegou polo mar, como modismo empregado por algún que andou polas italias. Que, Manolo, seica fixeches unha campaña polo mediterráneo, oh? -Eccoli qua, contestaba Manolo, fachendeándose. E aquí ficou a frase. Moitos anos despois, cando xa se deixara de empregar, tiven ocasión de ir a Italia nunha viaxe inesquecible. Alugabamos unhas bicicletas un meu curmán e máis eu, cando, ao pechar o trato en aqueles milleiros de liras que nos facían escachar coa risa porque había sempre que lles quitar un cero para pasalos a pesetas, o encargado do negocio asentiu cun eccoli qua que fixo exclamar ao meu curmán viches o que dixo?, ao cal respondín eu todo entendido, anque, polo baixo non menos sorprendido ca el, claro, bobo, e que é unha expresión italiana.
E como non lembrar aquela resposta un tanto surrealista que dábamos a quen nos preguntaba polo que nos poñerían os Reis Magos, cando en realidade xa deixaramos de crer neles: un correquetecagas e unha levita. Nunca cheguei sequera a intuir de onde demo puido sair tal expresión, e nunca volvín escoitala.
Había algunha máis que agora xa non lembro, que agora ha de estar no limbo onde van as palabras que se esquecen, os retrousos que a xente deixa de dicir porque veñen outros que os desprazan ou, simplemente, porque morren ou dormitan agardando que alguén os veña resucitar nun texto coma este, condeado tamén a ese limbo se ninguén o chega a ler.

Ler como comen as galiñas

Adoito ler paseniñamente (encántame a musicalidade desta palabra pa-se-ni-ña-men-te) e penso que cada vez máis.

Hai moitos anos oín dicir ao mestre Tierno Galván que había que ler como comen as galiñas. Eu entendín que aquilo consistía en ler e recapacitar (baixar a testa e logo erguela, que é como fan as galiñas para que o gran pase pola gorxa), ler e reflexionar brevemente sobre o lido antes de pasar ao parágrafo seguinte. Así o procuro facer desde aquela.

Estes días relía on line Animal farm en versión orixinal para desenferruxar o meu inglés e disfrutar dun bo libro na mesma tirada. Polo camiño pensaba na faciana que debeu ir poñendo Orwell ao tempo que escribía esas pasaxes nas que os porcos desvirtúan as máximas orixinais da rebelión. Na táboa das leis onde dicía ningún animal matará nunca a outro animal, aparece un engadido que di sen motivo xustificado, logo de que se produzan as primeiras execucións sumarísimas. Eu podía ver, ao tempo que facía a miña tradución coa axuda do cómodísimo dicionario google, unha expresión de sarcasmo e mala uva no rostro sempiterno dun Orwell fotografado na miña memoria. Estábase a rir da revolución soviética que, con Stalin, perdía xa daquela o seu rumbo inicial. Demorei un pouco máis para tratar de verme a min mesmo, con dezaseis ou dezasete anos, lendo por vez primeira aquela noveliña que un malvado profesor de inglés nos enchufou como regalo envelenado para o nadal. Vinme moito máis novo, na casa dos meus pais, pelexando contra aquel texto con bastante máis dificultade do que agora, a golpe de dicionario Collins e moita imaxinación para empregar a axuda do contexto na miña torpe tradución. Teño o recordo dunha historia que aprehendín moito máis superficialmente. Daquela non era capaz de imaxinar o xesto irónico de Orwell porque tiña moitos menos datos sobre a revolución soviética, descoñecía que debaixo daquela fábula de animais había unha metáfora demoledora, ou tiña tanta présa por rematar e saír cos amigos, que non reparei nesas cuestións. Á fin e ao cabo tratábase de saber de que ía aquela historia para logo contestar as consabidas preguntas que testarían o noso nivel de comprensión lectora.

Penso que entón non desfrutei tanto da novela como o fixen desta volta. Daquela eu non escoitara aínda a frase de Tierno Galván e non sabía ler como comen as galiñas.