Mentiras, enquisas, decretos

Estou farto da discusión pero non podo eludila . De feito, a miña postura é que non debera haber discusión ningunha: o galego debe ser a lingua de Galicia, prioritaria desde o público fronte ao omnipresente e fagocitador castelán, mimada polo goberno autónomo para acadar unha meirande presenza no privado. Iso non é unha imposición, é unha necesidade. Alguén arremetería contra goberno algún polo que custa protexer as Cíes ou polo acceso restrinxido que hai hoxe para visitar as nosas fermosas Illas? Que pensariamos dun Presidente que decidise que hai que dar o mesmo tratamento lexislativo ás Cies que aos montes de eucalipto?

- A partir de ahora, no es preciso regular el acceso a las illas. Que cadaquien haga uso de su libertad individual para visitarlas como y cuando quiera. Mismo estará permitido construir en ellas.
- Pero iso vai facer que desapareza toda a súa riqueza natural, Presidente, e se destrúa a paisaxe que durante millóns de anos modelou a natureza...
- Contiños, lo que importa es la libertad individual. A santo de qué vamos a proteger unas islitas y no hacer lo mismo con los eucaliptos.
- Pero é que os eucaliptos non están en perigo de extinción e ademais son foráneos, hainos en todo o mundo e medran sen problemas. Sen embargo as Cíes...
- Nada, nada. Podemos vivir perfectamente sin las Cíes. Además, ya veréis como la gente va a ser cuidadosa y sensata y no va a haber ninguna catástrofe. El mismo trato y no se hable más.
- (...!)

Que pensaría o personal? Este está trallado, hai que facer algo e sacar a este home de aí antes de que nos arruíne o país. Mais, por que a lingua non nos provoca esa reacción á maioría? Que coño nos está a pasar?
Eu teño moitas teorías, mesmo algunha na que o nacionalismo, ou cáseque mellor, a imaxe que proxecta o nacionalismo nos medios, non aparece como inocente. De feito, ningún de nós é inocente e todos temos os nosos pecados neste asunto. Pero, se houbese que priorizar á hora de atopar un culpable, ese sería o que provocou esta situación kafkiana a golpe de mentira, enquisa e decreto.
Dentro de dez, vinte ou trinta anos, cando o galego sexa algo tan residual que xa non represente ameaza algunha para todos eses que o ven como un atranco no progreso do país, deses que son quen de aprobar unha carreira universitaria, unha oposición dificilísima, pero incapaces de ver que o seu coñecemento e uso enriquece a competencia dos nosos fillos; dentro dun tempo no que vexamos como decae nas estatísticas e desapareza dos poucos ámbitos que conquistara aí atrás, mesmo con gobernos do PP (e encabezados por un ex- ministro de Franco); entón, ese mesmo que hoxe lle dá o tiro de graza, nos venderá a moto de que hai que agradecerlle a el que non tivese desaparecido totalmente. Posiblemente permaneza no poder para aquela porque, se hoxe non vemos as súas mentiras, non seremos quen de velas nunca máis.

Iconografía do liderado

O culto á imaxe vén sendo desde hai décadas unha máxima nas nosas sociedades occidentais. De sempre, o ser humano tivo verdadeira obsesión por reflectir o que vía ou imaxinaba: primeiro foi na bóveda dunha caverna, logo nun lenzo, ata chegar á pantalla do pc. Pero nos tempos que vivimos, onde a oralidade ou as mensaxes escritas fanse insoportables para a meirande parte da poboación se duran máis duns minutos ou dunhas liñas (un dos motivos polos que Fidel acabou por se nos facer tan antipático e o seu discurso tan antediluviano) o emprego intelixente das iconas e da imaxe, constitúe un ben de incalculable valor engadido.

Os políticos e os seus asesores o saben desde hai moito. Non me vou referir ao manido debate televisado Nixon-Kennedy dos anos sesenta e a camisa branca do primeiro fronte a azul pálido do segundo, pero a historia recente está chea de imaxes fixas ou en movemento, que ilustran acontecementos importantes. Podemos probar a pensar no primeiro que nos veña á mente, como esa foto de Allende con casco de militar e fusil na man, para comezar a tirar do fío da nosa memoria, e os nosos coñecementos sobre o golpe do ano 73 en Chile aflorarán de inmediato. De feito, a min cústame centrarme nun personaxe histórico se non tiro da súa foto, cadro ou escultura. É inxusto, porque unha mala instantánea ou unha malintencionada representación artística pode marcar a un personaxe con valores que non tiña, ou deformar as nosas impresións sobre a súa personalidade apoiándonos excesivamente na imaxe que del temos. É moi inxusto porque houbo malvados e malvadas guapísimos e boa xente pouco agraciada (e xa sabemos o que nos soe influír esto á hora de valorar ás persoas) ou porque hai personaxes dos que só se conserva unha instantánea nunha determinada etapa da súa vida: sempre me custou horrores imaxinar ao personaxe autobiográfico de Arredor de si na súa xuventude, por culpa da icona cáseque exclusiva que sempre apareceu nos libros dun Otero Pedrayo na súa senectude, por poñer un exemplo. Máis difícil aínda o temos con persoeiros da antigüidade dos cales non podemos nin intuír como eran fisicamente.

Vén todo esto a conta dos últimos acontecementos políticos a nivel planetario e autonómico. No primeiro caso, a icona, como non, é Obama. Teríao tan fácil este señor para acadar a popularidade que ten se fose, por exemplo, obeso? Porque Obama é negro, e un dos seus grandes méritos ten sido o de erixirse en presidente mundial a pesares de pertencer a unha etnia marxinada politicamente durante décadas nos EEUU. É negro, pero atractivo, e o segundo pesa moito máis ca o primeiro.

No plano autonómico, a reflexión que se me ocorre é a que me provocou ter visto estes días os carteis das pasadas eleccións. O sol deste estrano final de inverno tivo o efecto perverso de facer palidecer as facianas de Touriño e Quintana ata o punto de ofrecer un aspecto asténico, anémico, tísico... En fin, que quedaron en ná. Tamén reparei nunha de Feijoo na que xa me fixara antes do 1M e mesmo calificara de pouco afortunada para un cartel. Nela ten un xesto que daquela me pareceu, simplemente, de panoli, pero no que agora intúo unha sonrisa seráfica. Terá cambiado motu proprio á vista dos resultados?

Volver

Hai xa cáseque catro meses que non publicaba nada. A vida faiche pasar por situacións que unhas veces che impiden falar porque non sabes ben que dicir, e a miúdo o mellor que se pode dicir é non dicir nada.
É duro volver, retomar o andado, erguerse tra-la caída. Pero volvemos. Salvando as distancias (siderais) o bo de Saramago estivo vinte anos sen publicar. Se cadra pasaba por un estado larvario e os seus escritos posteriores xa estaban aí, aínda que non saísen á luz pública. En fin, a vida...
En todo este tempo pasaron moitas cousas, principalmente o agravamento da crise que xa asomaba as orellas en setembro, anque algúns non llas quixeran ver. Mentiu o goberno? Mentiunos Zapatero? O certo é que nestas cuestións é sempre moi difícil demostrar a culpabilidade. Se os asesores gubernamentais non foron quen de ver a que nos viña enriba, certamente non son gran cousa como asesores. Se o sabían, sempre poden dicir que mentiron ou non dixeron toda a verdade, para non crear un clima de medo e desconfianza tan malo, como todos sabemos, para a economía. Algúns, parece que acaban de descubrir precisamente iso, que esta ciencia ten máis que ver co estado de ánimo que coas matemáticas. E isto lémbrame o que aconteceu con conceptos como o de intelixencia, noutros tempos vinculado cáseque en exclusiva ao cociente intelectual e hoxe moito máis relacionado coas emocións.
Eu diría que pouco a pouco, as cousas van indo ao seu sitio. Pensabamos, máis ou menos ata os anos setenta, que o desenvolvemento científico e tecnolóxico nos ía levar a poder catalogar os cerebros en base a puros coeficientes, o cal nos levaba a plantexar deseños educativos que casaban ben con esas teorías, pero que na práctica non acabaron por acadar logros educativos relevantes (conductismo). O mundo da empresa viu o ceo aberto porque para seleccionar aos mellores chegaría con, practicamente, premer un botón. Non foi así, nunca será así. Hay que engadir o factor humano, as emocións, o entorno...a vida.
No mundo da economía seica tamén pasou outro tanto: se se daban unhas premisas (practicamente matemáticas) o crecemento económico ía estar asegurado. O mercado libre se autorregularía e non precisaría de papá estado. A aparición en escena das chamadas novas tecnoloxías agrandou esta percepción (o estoupido da burbulla tecnolóxica foi, noustante, un aviso). Había que consumir, construír, asfaltar, edificar... O crecemento estaba garantizado ad infinitum, o cal a min, que non estudei economía e adoito saltar as páxinas en cor sepia do xornal, sempre me pareceu unha contradición, xa que vivimos nun sistema ecolóxico finito (así andamos agora). Non contabamos co factor humano e os comportamentos surrealistas aos que chegou o sistema financeiro, que xa se estaban a propiciar desde había tempo. E o sistema todo colapsou.
Pero eu agora veño de embaixo, das entranas do inferno, dos sumidoiros da vida... e non podo máis ca subir. Por iso penso que esta crise vai ser a que nos faga ver colectivamente que iamos mal, que non serve de nada amorear cartos se non desfrutamos do bo que temos na vida (normalmente ao noso carón e sen nos decatar), que non hai por que cruzar o planeta (e gastar un montón de combustible) para visitar o paraíso, que aforrar enerxía pode ser mesmo divertido, que ir tan rápido non nos leva a ningures...
Yes, we can... podemos contrariar e darlle a volta a esa intelixente sentencia que di que o cambio climático non é unha cuestión de futuro senón do pasado, e que xa non hai moito que poidamos facer. E anque non poidamos finalmente, estamos obrigados a intentalo. (Deus!, que discursos lle ía escribir eu ao Obama). Aquí andamos para o que faga falta.